تبلیغات
Code center
صفحه نخست آرشیو مطالب پست الكترونیك تماس با ما
کلبهء ششم - استرس در دانش آموزان و راه های کاهش آن

دریافت كارنامه تحصیلی معمولا برای دانش‌آموزان و والدین آن‌ها با اضطراب و دلهره همراه است و این استرس در میان دانش‌آموزانی كه به هردلیل امتحان خود را باموفقیت برگزار نكردند، بیشتر دیده می‌شود. بدون شك همه دانش‌آموزان در امتحانات نتایج دلخواه و مناسب را بدست نمی- آورند و علت این مساله نیز به عوامل مختلفی بستگی دارد. ویژگی‌های فردی دانش‌آموز، عوامل آموزشگاهی، خانوادگی و اجتماعی می‌تواند در نحوه نتیجه‌گیری دانش‌آموز موثر باشد اما برخی از والدین بدون توجه به این مسایل، نتایج ضعیف درسی فرزندان خود را بر نمی‌تابند و پس از اطلاع از نمرات ضعیف فرزند خود، به آن‌ها برچسب‌های ناروایی می‌زنند. زدن برچسب نه تنها هیچ كمكی برای پیشرفت تحصیلی دانش‌آموز نمی‌كند بلكه در اغلب موارد دانش‌آموز را از اشتیاق ادامه تحصیل و كسب موفقیت درسی هم باز می‌دارد. صدور كارنامه‌های دانش‌آموزان دوره‌ابتدایی و بعداز آن دوره راهنمایی چند روز دیگر آغاز می‌شود و باتوجه به سنین دانش‌آموزان یاد شده، نحوه برخورد با نتایج تحصیلی این گونه دانش‌آموزان ضروری به نظر می‌رسد. یك برخورد نامناسب می‌تواند همه تلاش‌های والدین، معلمان و مسوولان مدرسه را باناكامی روبه‌رو كند و به یقین این نتیجه مورد نظر هیچ یك از عوامل یاد شده نیست. كارشناسان تربیتی به خانواده‌ها توصیه می‌كنند كه هنگام دریافت كارنامه دانش‌آموزان و اطلاع از نمرات ضعیف فرزندان خود، مواظب روح و روان آن‌ها باشند و از سخت‌گیری و بی‌احترامی نسبت به آن‌ها پرهیز كنند.

* مواظب شخصیت فرزند خود باشید. به او برچسب‌هایی نظیر تنبل، كودن، بی عرضه و غیره نزنید بلكه با تاكید بر نقاط مثبتش در وی انگیزه فعالیت ایجاد كنید.

* در هنگام دریافت كارنامه، بهتر است او را در موقعیت‌هایی قرار دهیم كه فعالیت‌هایش توام با موفقیت و تجربه‌های شیرین باشد.

* همواره سعی كنید توانمندی‌های او را مد نظر قراردهید نه ضعف‌های او را.

* به تفاوت‌های فردی فرزندتان توجه كنید، مبادا او را با دیگران مقایسه كنید بلكه تنها می‌توانید نمرات او را با یكدیگر مقایسه كنید.

* توقع و انتظار از فرزندتان در حد توانایی‌هایی او باشد.

* وقتی نمرات فرزندتان ضعیف است تنها او را مقصر ندانید و این پرسش‌ها را از خود بپرسید كه آیا الگوی تلاش و جدیت برای او بوده‌اید؟ آیا جریان تحصیل او را پیگیری كرده‌اید؟ آیا محیط خانه برای درس خواندن آماده بود؟ آیا دوستان او را می‌شناسید؟ و آیا ضعف جسمانی و بیماری نداشت؟

* چنانچه نمره خوب یا نسبتا خوب در كارنامه وجود دارد به آن اشاره كنید. اگر همه نمرات درسطح پایین است باز می‌توانید از نمرات دیگر بالاتر اشاره كنید و سپس علت ضعیف بودن نمرات را از فرزند خود جویا شوید و به به فرزندتان بگویید چه كمكی از دست ما بر می‌آید.

* با یكدیگر همه راه‌های ممكن را بررسی كنید و به او اطمینان دهید كه شما حامی او هستید، او را دوست دارید. * اگر بعداز بررسی علل، درصدد رفع ضعف خود است، تا آن‌جا كه امكان دارد شرایط فعالیت را برای او آماده كنید و به فرزند خود قوت قلب دهید و متذكر شوید كه هنوز دیر نشده‌است.

* با نگاهدقیق به كارنامه نمرات درس‌های مختلف را با میانگین درس‌های كلاس مقایسه كنید و نمرات خوب و خوب‌تر را مورد توجه قرار دهید و برای تلاشی كه در كسب آن‌ها صورت گرفته وی را تحسین كنید.

* با كمك و تمایل فرزند خود،برنامه‌ای برای آمادگی و مرور درس‌های تجدیدی برای او تنظیم‌كنید تا دانش‌آموز از هم‌اكنون به فكر امتحانات مجدد (شهریور ماه) باشد.

* عدم موفقیت دانش‌آموز در درس‌ها نباید سبب محرومیت اواز تفریح، مسافرت، گردش با دوستان و استراحت شود بلكه باید برای همه كارهای او برنامه‌ریزی كرد زیرا فرزند شما به همه آن‌ها نیاز دارد.

* فراموش نكنیم كه دانش‌آموز ناموفق نیز مانند سایر دانش‌آموزان حدود ‪۹ ماه تلاش كرد و برای موفقیت در امتحانات و ورود به سال تحصیلی آینده، نیاز به گردش و تفریح و استراحت كافی دارد.

* بامشاورمدرسه نیز مشورت كنید تا شمارا در پیداكردن بهترین راه‌حل و علت مشكل یاری كند

نگرش مطلوب به امتحان

1 - به‌عنوان والدین سعی كنیم برای این سؤال كه امتحان از نظر ما چه اهمیتی دارد؟ پاسخ یافته و رفتار مناسبی داشته باشیم. بر این اساس چنانچه طرز برخورد ما با فرزندمان در مورد امتحان به‌عنوان امری برای شناخت میزان یادگیری مطالب و رفع نواقص آن باشد‏، مشكلی نیست. اما درصورتی كه تأكید خاصی داشته باشیم و فرزند خود را مورد خطاب قرار داده و در مورد امتحان به او هشدار دهیم، موجبات ترس و اضطراب از امتحان را در وی فراهم آورده‌ایم.

2 - امتحان را در نظر دانش‌آموز بیش از حد بزرگ جلوه ندهیم، بلكه از امتحان به‌عنوان راهی برای تعیین سطح یادگیری و رفع مشكلات درسی، سخن بگوییم. در این صورت دانش‌آموز امتحان را به‌عنوان عامل مثبت در تحصیل می‌شناسد، نه عامل منفی كه هدف آن مچ‌گیری اوست.

3 - اهداف امتحان را برای فرزند خود بازگو كرده، به روشنی مفهوم امتحان را به او تفهیم كنیم تا در نهایت به‌دلیل یادگیری مطلب درسی، مطالعه و فعالیت كند، نه برای امتحان و كسب نمره. به عبارت دیگر از راه طبیعی علاقه به یادگرفتن را در وی ایجاد كنیم نه با ترساندن از امتحان.

4 - توجه داشته باشیم كه میزان و سطح یادگیری مطالب درسی توسط فرزندمان، دارای اهمیت است نه نمرات بالای او در امتحان. چه بسا فرزندانی كه نمرات بالایی در امتحانات آورده‌اند اما مطالب درسی را پس از گذشت چند روز فراموش كرده‌اند و چه بسیار دانش‌آموزانی كه در امتحان نمره بالایی نیاورده‌اند ولی مقدار قابل توجهی از مطالب درسی را به خوبی آموخته و آن را به‌طور عملی تجربه كرده‌اند.

5 -فرزندان خود را از نظر نمره‌های امتحانی با دوستان و همسالان و فرزندان بستگان و همسایگان مقایسه نكنیم. چه، این مقایسه موجب ایجاد ذهنیت منفی در او نسبت به امتحان شده، به تدریج اعتماد به نفس او را نیز از بین می‌برد.

6 - قبل از امتحان با دادن وعده‌هایی نظیر: اگر در این امتحان فلان نمره را بگیری، فلان جایزه را برایت تهیه می‌كنم فرزند خود را تحت فشار و اضطراب درونی قرار ندهیم بلكه همیشه این طور اظهار كنیم كه تو سعی و تلاش خود را بكن تا بتوانی مطالب را خوب یاد بگیری.

7 - در مورد امتحان طوری با فرزند خود رفتار كنیم كه او بتواند نظریات و نگرانی‌های خود را در مورد آن آشكارا بیان كند‏، حتی اگر شكست خورده باشد. در چنین وضعیتی لازم است علت‌ها را شناسایی كرده، او را راهنمایی كنیم تا از طریق برنامه‌‌ریزی مناسب، ضعف‌های خود را شناسایی كند و با برطرف كردن آنها بر میزان یادگیری خود بیفزاید.

8 - توجه داشته باشیم، فرزندی كه نمره خوبی در امتحان كسب نكرده از نظر شخصیتی فرد بدی نیست بلكه فعالیت او در زمینه فلان درس و امتحان در حد نمره‌ای است كه به دست آورده

انواع اضطراب تحصیلی :

· اضطراب تسهیل كننده یا تسریع كننده : میزان متوسط اضطراب و فشار موجب تسهیل كاركردفرد می شود(براهنی 49)

· اضطراب ناتوان كننده :‌اگر اضطراب از حد معینی فراتر رود باعث پریشانی ، عدم تمركز ، احساس درماندگی ،‌ اختلال ذهنی ،‌شناختی و رفتاری /جسمی می گردد.

عملكرد ضعیف افراد مضطرب تنها به نقایص شناختی مربوط نمی شود. دراین افراد اضطراب می تواند مربوط به شایستگی و صلاحیت انجام امتحان ، نقص درروش های مطالعه و كمبود مهارت های امتحان باشد.

در اضطراب امتحان متغیرهای زیادی مؤثر می باشد كه در این میان اضطراب عمومی و كلی مهم تر می باشد.

زمان شكل گیری اضطراب امتحان :

اضطراب امتحان در سنین 12ـ10 سالگی شكل می گیرد .

در 25% از دانش آموزان اضطراب امتحان آسیب زا بوده و با افزایش سن میزان آن افزایش می یابد.

نقش جنسیت در اضطراب امتحان :

به دلیل مسایل فرهنگی و نقش های جنسیتی دختران مضطرب تر از پسران هستند ،‌زیرا اضطراب توسط دختران و زنان پذیرفته شده است . (‌كریگ و دابسون 1995).

گسترش و ثبات اضطراب امتحان :

ساراسون (1973) اعتقاد دارد،‌اضطراب حالتی است كه در تعامل والدین با كودك گسترش یافته و ثبات می یابد. او ادعا می كند والدین كودكان دارای اضطراب امتحان ، علاوه بر این كه نیاز به محبت و امنیت آنها رانادیده می گیرند ،‌دركمك كردن به آنها نیز كارا نیستند. این اولیا فرزندان خود را بون توجه به علایق و استعدادهای آنهابرای كسب موفقیت مورد نظر خود تحت فشار قرار می دهند. در برخی موارد والدین آرزوهای تحقق نیافته ی خود را به فرزندانشان القا می كنند.

عوامل مؤثردرمیزان اضطراب امتحان :‌

· تنبیه كودك به واسطه ی نمره ی كم

· انتظارات معلم

· مهارت های تحصیلی و روش های مطالعه

· دشواری امتحان

· شرایط برگزاری امتحان

· هوش

· طبقه اقتصادی ،‌اجتماعی

· انگیزه پیشرفت

· نوع شخصیت

· و ...

·

عوامل بوجود آورنده ی اضطراب امتحان :

1. فردی: انتظاربیش از حد از خود/ضعف اعتماد به نفس/عدم باور مثبت نسبت به موفقیت / رقابت بیش از حد/عدم آمادگی و برنامه ریزی لازم / عدم تمركزبر امتحان و درس خواندن /شخصیت مضطرب و كمال گرا/كم بودن انگیزه / هوش متوسط/ و...

2. خانوادگی :‌سخت گیری بیش از اندازه /عدم حمایت و تشویق /والدین مضطرب/اختلافات خانوادگی /رقابت غیر منطقی/تهدیدهای بی مورد/توجه بیش از حد به مسایل تحصیلی فرزند/ الگوهای خشك فرزندپروری/سرزنش و تنبیه / وضعیت اقتصادی پایین / عدم تشویق / و...

3. عوامل مدرسه ای : انتظارات غیر واقعی آموزگاران /محیط نامناسب امتحان / مقررات خشك/ نوع پرسش های امتحان / ایجاد رقابت های ناسالم / عدم توجیه دانش آموزان برای امتحان /عوامل مزاحم مثل سر و صداو نور/ تهویه ی نامناسب

نشانه ها و علایم اضطراب امتحان :

· oناراحتی های گوارشی ،‌آشفتگی معده ،‌سرگیجه، بی اشتهایی، حالت تهوع

· تپش قلب ، بی خوابی، تنگی و كوتاهی نفس

· لرزش در صدا ، ضعف ، عرق كردن

· لكنت زبان ،‌خشكی دهان

· عدم تمركز ، ضعف خود پنداره ، آشفتگی ذهن ، ارزیابی غلط از توانایی های خود، افت تحصیلی ، بیزاری از مدرسه ، خطاهای ادراكی، حواس پرتی، هیجانات افراطی، كاهش سیستم ایمنی بدن

علایم اضطراب پس از امتحان :

· بی تفاوتی ساختگی و ظاهری

· احساس گناه ( چرا بیشتر مطالعه نكردم )

· خشم ( آموزگار نمی خواست من نمره ی قبولی بیاورم )

· سرزنش ( اگر كتاب درسی آنقدر خسته كننده نبود! )

· افسردگی ( دلیلی نمی بینم كه بعد از امتحان در مدرسه بمانم)

·

درمان های روان شناختی ،‌دارودرمانی یا هردو ؟

مطالعات نشان داده است كه انواع خاص مداخله های روان شناختی نه تنها از دارو نماهای معتبرمؤثر- تر هستند بلكه بهتر از رویكردهای دارویی موجود بوده و دست كم در موقعیت قابل قبولی قرار دارند . مداخله ی روان شناختی اثر دراز مدت و حتی بیماران تا دوسال بعد نیز وضعیت بهبود خود را حفظ می - كنند ، درحالی كه داروها عوارض جانبی مانند گیجی ،‌خشكی دهان را ایجاد نموده و قطع آن نیز به دلیل وابستگی جسمی و روانی فرد را دچار مشكل می نماید .

شیوه های درمانی شناختی ـ‌درمانی

1. تن آرامی

2. حساسیت زدایی منظم

3. ایمن سازی در مقابل استرس

4. آموزش مهارت های مطالعه

5. مقابله با باورهای غیر عقلانی و غیر منطقی

6. ایمن سازی در مقابل استرس

7. روش پس خوراند زیستی ( افراد به گونه ای به دستگاه های هدایت كننده متصل می شوند تا بتوانند پیوسته اطلاعات دقیقی درباره ی فعالیت های فیزیولوژیكی خود مانند ضربان قلب یا تنش عضلانی رادر اختیار داشته باشند . براساس دستور العمل های درمانگر و توجه به علامت های دستگاه هدایت كننده بیماران به تدریج می آموزند كه فعالیت های ارادی و حتی فعالیت های فیزیولوژیكی غیر ارادی خود را مهار كنند . )

8. آموزش توجه (عدم توجه به محرك های نامربوط به تكلیف و توجه به محرك های مربوط به تكلیف)

نقش اولیای مدرسه در كاهش اضطراب امتحان :

- عدم ایجاد ترس و واهمه از امتحان در دانش آموزان ( جلسه ی امتحان نه انتقام)

- اطمینان خاطر به دانش آموزان درراستای طراحی سؤالات از متن كتاب

- گنجاندن سؤالات دشواردر شماره های آخر

- اجتناب از ایجاد رقابت ناسالم در میان دانش آموزان

 

- هدف امتحان ارزیابی از دانسته های دانش آموزان می باشد نه آنچه را كه نمی دانند

- توجه به اصول سنجش و اندازه گیری خصوصاً سطح دشواری سؤالات

- اجرای امتحانات مستمر و خودآزمایی به منظور آشنا كردن دانش آموزان با سؤالات و نحوه ی امتحان

- كاهش اعتبار نمره و ارزش گذاری به فعالیت های علمی و تحقیقات

- آموزش های جبرانی

- اجرای مسابقات علمی متعدد

- و ...

نقش مدیر در كاهش اضطراب امتحان :

· اعلام برنامه ی امتحان به دانش آموزان یك هفته قبل از امتحان

· تنظیم زمان آزمون ها با توجه به سختی و آسانی دروس

· اجتناب از برگزاری امتحانات با وقت بسیار كم

· هدایت دانش آموزان به محل برگزاری امتحان چند دقیقه قبل از شروع آزمون

· پیش بینی محل برگزاری و امكانات مناسب مانند تهویه ، نور كافی ، دمای مناسب ، صندلی ، حذف عوامل مزاحم صوتی و ... جهت اجرای آزمون

· توسل به دعا و نیایش و توكل به خدا هنگام شروع امتحان

· عدم جابجایی دانش آموزان هنگام شروع امتحان

· حضور معلم در جلسه و بیان جملات آرامش بخش به دانش آموزان

· عدم گفتگو با دانش آموز در زمان امتحان

· عدم توقف مراقبین بالای سر دانش آموزان

· عدم گوشزد نمودن مراقبین به جواب اشتباه سؤال

· اجتناب از برخورد شدید با دانش آموزان خاطی

· پیش بینی سیستم تهیه سؤالات امتحانی با كیفیت بالا و خوانا و مناسب

· عدم گفتگو با دانش آموزان حین امتحان

نقش خانواده در كاهش اضطراب امتحان :

· جو عاطفی دور از تنش و مشاجره

· محدود نمودن میهمانی و رفت و آمدهای مكرر

· توجه به خواب ، استراحت و تفریح دانش آموزان

· كاهش یا حذف وظایف محوله ی خانگی به دانش آموزان

· حمایت عاطفی و اطمینان بخشی دردوران امتحانات به دانش آموزان

· كاهش زمان تماشای تلویزیون تا حد امكان

· خودداری از ایجاد ترس ودلهره در دانش آموزان

· خودداری از فشار و توقع بیش از برای مطالعه از دانش آموزان

· خودداری از سرزنش دانش آموزان به واسطه ی امتحان ناموفق

· خودداری از حبس نمودن دانش آموزان جهت مطالعه

· ü پیش بینی تغذیه ی مناسب و قوی ویژه ی دانش آموزان در ایام امتحانات و عدم مصرف مواد كافئین دار مانند : نوشابه ، قهوه و غذاهای ادویه داردربرنامه ی غذایی

· عدم بروز انتظار بالا و كمال گرایی از فرزندان از سوی خانواده نسبت به نمرات بالا

· عدم مقایسه فرزندان با یكدیگر و با دیگران

· عدم تأكید مكرربه درس خواندن

· ایجاد انگیزه ، تقویت روحیه با ارایه ی پاداش و تقویت های مطلوب

· مروربرگه های امتحانی فرزندان به منظور شناسایی ورفع نقاط ضعف درسی آنان

· مصرف عرق نعناع ، دوغ ، عرق بیدمشك و كاسنی

نقش دانش آموزان در كاهش اضطراب امتحان :

· توسل به دعا و نیایش و توكل به خدا هنگام امتحان

· تقسیم مباحث كتاب ومطالعه ی به مرور دروس

· تنظیم وقت با برنامه ی امتحانی

· بستن كتاب وتكرار مطلب آموخته شده به منظور كاهش اضطراب

· تكرار جملاتی مانند : « شروع هركاری درابتدا آنطور كه باید خوشایند نیست ، وقتی كه پیشرفت كردم انگیزه ی بیشتری پیدا خواهم نمود. »‌ به منظور كاهش اضطراب و افزایش اعتماد به نفس

· شب امتحان زمان مرور درس است .

· اضطراب نوعی احساس فریب انگیز است كه به شما القا می كند از پس هركاری كه قراراست انجام دهید بر نمی آیید. پس در شرایط اضطراب دست از تلاش و كوشش برندارید و به مطالعه ی درس امتحانی مشغول شوید .

· بیان اضطراب و قلمداد نمودن اضطراب امتحان به عنوان یك اختلال جزیی

· استراحت و غذای كافی جهت شب امتحان

· حفظ سلامتی و آرامش روانی در دوران امتحان

· نشستن روی صندلی امتحان و كشیدن چند نفس عمیق

· رهانمودن عضلات بدن و تنفس عمیق

· پوشیدن لباس مناسب و خوردن تغذیه ی كافی قبل از امتحان

· خودداری از القای منفی مانند : من حتماً قبول نخواهم شد.

· ابتدا سؤالات آسان را پاسخ دهید

· به اتفاقات و رخدادهای خاص درجلسه توجه نكنید.

· از نشستن در كنار دانش آموزان مزاحم خودداری كنید.

توصیه های ویژه آغاز امتحانات دانش آموزان ( روش های صحیح مطالعه ):

بارها شنیده ایم كه دانش آموزان می گویند : «دیگر حال و حوصله خواندن این كتاب راندارم »‌و یا « 10 بار خوانده ام و تكرار كرده ام ولی باز یاد نگرفتم » در این مورد مشكل چیست ؟ مطمئناً اگر چنین باشد، مطالعه كاری سخت و طاقت فرسا است . اما چنین نیست. واقعیت این است كه این گروه از فراگیران ، روش صحیح مطالعه رانمی دانند و متأسفانه درمدرسه نیز چسزی راجع به چگونه درس خواندن نمی آموزند. یادگیری و مطالعه ، رابطه ی تنگاتنگ و مستقیم بایكدیگر دارند، تاجایی می توان این دو را لازم و ملزوم یكدیگر دانست ، برای اینه میزان یادگیری افزایش یابد باید قبل از هرچیز مطالعه ای فعال و پویا داشت . برای داشتن مطالعه ای فعال و پویا نوشتن نكات مهم در حین خواندن ضروری است تا برای مرور مطالب ، دوباره فعال و پویا نوشتن نكات مهم حین خواندن ضروری است تا برای مرور مطالب ،

مزایای شیوه ی صحیح مطالعه :‌

1. كاهش زمان مطالعه

2. افزایش میزان یادگیری.

3. طولانی تر نمودن مدت نگهداری مطالب درحافظه

4. بخاطر سپاری آسان اطلاعات

آرشیو مطالب
مطالب مفید
پیوند های روزانه
........
..........
گالری تصاویر 91-92
----
------